HASTA-HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
HASTA-HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKİ
NİTELİĞİ VE TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
Sır
saklama yükümlülüğünün hukuki niteliğini anlamak, hukuk aleminde kapsamını ve
yaptırımlarını tespit etmek adına hasta-hekim ilişkisinin hukuki niteliğini
belirlemek şarttır.
A. HASTA-HEKİM
ARASINDAKİ İLİŞKİ
Öncelikle şunu ifade etmekte fayda vardır ki; hasta-hekim
ilişkisinin özel hukuk ilişkisi (vekâlet veya eser sözleşmesi) veya kamu hukuku
ilişkisi olması fark etmeksizin özü itibariyle bir güven ilişkisidir[1]. Bu
güven ilişkisinin temelinde de hasta-hekim ilişkisinin hukuk düzenlerinde en
üstün değer olarak korunan kişilik değerleri olan yaşam sağlık ve vücut
bütünlüğünü konu edinmesi yatar. Hastanın bu en önemli kişilik değerlerini teslim
ettiği hekime güvenmesi doğal olduğu gibi, teşhis ve tedavinin gereği gibi
yerine getirilebilmesi işlevi açısından da gereklidir. Dolayısıyla hasta-hekim
arasındaki bu güven ilişkisi hem tıbbi hem de hastanın kişilik haklarının
korunması nedeniyle gerekli olan sır saklama yükümlülüğünün kabul sebebidir[2].
Öncelikle
hasta ile hekim arasındaki ilişki bir sözleşme ilişkisi olup bu sözleşmenin
hukuki tasnifini yapmak gerekir. Hasta-hekim arasındaki ilişki genel olarak
vekalet sözleşmesinden kaynaklanan bir ilişkisi olarak nitelendirilmektedir.
Çünkü vekalet sözleşmesinde; bir işin görülmesi veya işlemin yapılması, işin
başkasının menfaatine yapılması, vekilin edim sonucundan değil edim fiilinden
sorumlu olarak bağımsız iş görmesi unsurları mevcut olup bu ilişkiyi kapsayan
sözleşme türü vekalet sözleşmesidir. Hekim söz konusu ilişkide tıp ilminin
kuralları ve imkanları çerçevesinde hastanın sağlığına kavuşması için, hastanın
menfaatine uygun, gerekli müdahaleleri yapmayı üstlenir. Ancak hastanın sağlığına
kavuşması hekimin borcu değildir[3].
Başka bir anlatımla hasta ile hekim arasındaki hukuki ilişki bazı istisnalar
hariç olmak üzere genellikle vekâlet sözleşmesi olarak görülmektedir. Vekalet
sözleşmesini hukuki niteliği gereği hekim hasta ile yapmış olduğu sözleşmede
hastalığın teşhis ve tedavisini üstlenir. Ancak hekim burada sonucu garanti
etmez.
Hasta
ile hekim arasındaki ilişki bu yönüyle eser sözleşmesinden ayrılır. Estetik
cerrahi ve diş hekimliğinin bazı uygulamalarında ise durum farklıdır. Bu tarz
operasyonlarda hekim belli bir sonucu garanti etmektedir. Örneğin burun
estetiğinde veya protez diş uygulamasında durum böyledir. Hasta ile hekim
arasındaki ilişki daha çok güven temellidir. Sır saklama yükümlülüğü de işte bu
güven temelli ilişkiden doğan bir yan borçtur. Hasta ile hekim arasında henüz
bir sözleşme kurulmadığı acil gibi durumlarda ise hekimin sorumluluğuna ancak
vekâletsiz iş görme hükümlerine gidilir[4].
Av.
Enes TUTKUN
Beylikdüzü’nde
faaliyet gösteren hukuk büromuzda yaptığımız hukuki danışmanlıklar sırasında hekimin
sır saklama yükümlülüğü hususunda genel olarak sorulan soruları aşağıda
paylaşarak bu konuda çalışmamıza devam edeceğiz.
“- Hekimin sır saklama yükümlülüğü var
mıdır?
-Beylikdüzünde/Esenyurtta/Büyükçekmecede
bir hastaneye gittim. Hastanedeki doktor bilgilerimi başkasına verebilir mi?
Doktorum bilgilerimi kullanabilir mi?
- Beylikdüzünde/Esenyurtta/Büyükçekmecede
doktora gittim. Corona virüsü sebebiyle hastaneye gittim. Pozitif olduğum
bilgisini paylaşabilirler mi?
-Beylikdüzünde/Esenyurtta/Büyükçekmecede
yaşamaktayım devlet hastanesinde korona testi yaptırdım. Covit-19 virüsüne
yakalandığımı ya da test yaptırdığımı hastane başkalarına söyleyebilir mi?
-Beylikdüzünde/Esenyurtta/Büyükçekmecede
yaşamaktayım. Hastane şahsi bilgilerimi benden izinsiz paylaştığında dava açabilir miyim ?
- Beylikdüzünde/Esenyurtta/Büyükçekmecede meydana
gelen kaza sonrası hastaneye gittim bilgilerimi dışarıya sızdırmışlar dava açabilir
miyim ?
-Büyükçekmece adliyesinde görülen boşanma
davamda doktorum tanıklık yapabilir mi?
-Doktorum şahsi bilgilerimi ne
yapabilir?
- TC kimlik numaramı doktora verirsem
ne olur? Hastane TC kimlik numaramı istediğinde verirsem ne olur?
-Sır saklama yükümlülüğünün
ihlali durumunda suç duyurusu dilekçesi verebilir miyim? Şikayetimi nasıl
yapabilirim?”
İlgili
Kelimeler
Hekim,
hekimin sır saklama yükümlülüğü, sır, yükümlülük, Beylikdüzü doktor, Beylikdüzü
covit-19, Beylikdüzü corona virüsü, Beylikdüzü korona virüsü, Beylikdüzü
avukat, Beylikdüzü boşanma avukatı, Beylikdüzü ceza avukatı, Beylikdüzü icra avukatı,
Esenyurt avukat, Esenyurt boşanma avukatı, Esenyurt ceza avukatı, Ağır Ceza
avukatı, Beylikdüzü ağır ceza avukatı, Esenyurt ağır ceza avukatı, Beylikdüzü
trafik kazası, Esenyurt trafik kazası, trafik kazası avukatı, Beylikdüzündeki
en iyi avukat, en iyi avukat, beylikdüzünde tanınan avukat, miras avukatı,
beylikdüzü miras avukatı, Beylikdüzü tazminat avukatı, Esenyurt tazminat
avukatı, beylikdüzü merkezdeki avukatlar, beylikdüzü avukat telefon, beylikdüzü
avukat iletişim, beylikdüzü avukat ulaşım, beylikdüzü dava avukatı.
[1] Haluk Tandoğan, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C.
II, 4. Tıpkıbası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2010,s.41.
[2] Zafer Zeytin, “Hekimin Sır Saklama Yükümlülüğü”, http://www.turkiyeklinikleri.com/article/en-hekimin-sir-saklama-yukumlulugu-45737.html, (18.11.2018).
[3] Fahrettin Aral, Hasan Ayrancı, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri,
Yetkin Yayınları, Ankara, 2016, s.390.
[4] Büyükay, s.385.